Aktywa i pasywa w finansach osobistych, czyli wartość własnego majątku


Wartość…  Oznacza „ile coś jest warte pod względem materialnym”. Taką definicję możemy znaleźć w Słowniku Języka Polskiego i trudno się z nią nie zgodzić, jeśli myślimy o wartości netto własnego majątku. Swoje bogactwo najprościej oznaczać za pomocą liczby wyrażonej w walucie, która ukazuje różnicę pomiędzy naszymi aktywami (majątkiem), a zobowiązaniami (własne zadłużenia). I nie chodzi mi tu o zwyczajne zmaterializowanie otaczającej nas rzeczywistości. Po prostu pieniądz jest dobrym, bo wspólnym, miernikiem dla większości rzeczy materialnych. Pamiętaj jednak, że jednorazowo obliczona wartość netto naszego majątku określa jedynie sposób jego finansowania, dlatego warto sprawdzać jej zmienność i strukturę w stałych odstępach czasu.

Jaka właściwie jest moja wartość i czy warto ją znać?

Jeśli faktycznie chcę uporządkować i na nowo ustawić swoje domowe finanse, muszę rozpoznać mój obecny stan materialny, wypisać własne dobra materialne oraz długi, przeanalizować ich strukturę i zobaczyć w jakim miejscu znajduję się teraz ja i moja rodzina. Tylko wtedy będę mógł odpowiedzieć na pytanie, czy w chwili obecnej posiadamy jakikolwiek majątek, czy może same kredyty i zobowiązania. Ponadto początkowa (wyliczona pierwszy raz) wartość netto będzie dla mnie idealnym punktem wyjścia do porównania rodzinnego majątku zarówno za pół roku, jak i 10 lat.

Krok I -Struktura.

Jak wspominałem we wstępie, strukturę netto własnych majątków najprościej opisuje poniższe równanie:

WARTOŚĆ MAJĄTKU NETTO = AKTYWA – ZOBOWIĄZANIA

Aktywa określają wartość naszego posiadanego majątku, niezależnie od sposobu jego finansowania (to opiszemy sobie w naszych zobowiązaniach). Możemy je podzielić na część płynną (inaczej finansową, zazwyczaj łatwej wymienialną na gotówkę) i rzeczową (przy trwałych aktywach potrzebujemy więcej czasu, a by spieniężyć rzeczowy majątek).

Do aktywów finansowe zaliczamy:

  • gotówkę, zarówno w PLN, jak i walucie obcej – Przelicz walutę obcą na PLN zgodnie ze średnim kursem wyceny waluty przez NBP (dostępny na portalu internetowym NBP) lub średnim kursem skupu danej waluty w kantorze. Zgodnie z drugim sposobem wartość będzie niższa, jednak realnie tyle jesteś w stanie otrzymać pieniędzy przy wymianie waluty na polski złoty.
  • środki na rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych (tzw. RORach) – Nierzadko, szczególnie przy sprawdzaniu wartości majątku całej rodziny, posiadamy więcej niż jeden ROR. Możemy zsumować stan wszystkich rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych do jednej pozycji lub jeśli mają różne przeznaczenie dodać ich nazewnictwo np. wydatki spożywcze, podróże, opieka zdrowotna, wykształcenie dzieci itd.
  • środki na kontach oszczędnościowych – Podobnie jak dla RORów możemy ukazać całkowitą wartość oszczędności zgromadzonych na tego rodzaju kontach lub dodatkowo uwypuklić oszczędności zgodnie z ich celem (np. wychowanie dzieci, zakup mieszkania/samochodu, podróżowanie itd.)
  • wartość lokat
  • wartość obligacji
  • wartość posiadanych jednostek funduszy inwestycyjnych – Tutaj dobrze jest utworzyć podkategorie zgodnie z typem funduszu (np. bezpieczny, zrównoważony, ryzykowny) i/lub rodzaju TFI
  • wartość akcji – Chcesz wiedzieć, jakie spółki posiadasz w portfelu? Wypisz je i zapisz wycenę każdej z osobna. Im większa szczegółowość na tym etapie tym łatwiej zlokalizować akcje spółek, na których jest pozytywna/negatywna zmiana.
  • środki uzbierane w ramach systemu długoterminowego oszczędzania – Własny fundusz emerytalny, długoterminowe fundusze celowe itd.
  • wartość wykupu ubezpieczenia na życie – Jest to wartość jaką rodzina otrzyma w przypadku Twojej śmierci. Unikałbym uzupełniania tej kategorii, jeśli chcesz wyliczyć Twoją wartość majątku netto w chwili obecnej. Mowa o sytuacji, kiedy chcemy określić kwotę, jaką uzyskamy sprzedając swój cały majątek i spłacając zobowiązania, a zarazem pozostając przy życiu. Właśnie dlatego ja nie uzupełniam tego punktu. Warto jednak wpisać wartość w tej kategorii jeśli chcemy pokazać, ile majątku pozostawimy w spadku swoim bliskim po śmierci. Wybór postępowania pozostaje otwarty, jednak po jego podjęciu należy stosować zawsze ten sam wariant podczas kolejnej analizy swojej wartości.
  • inne – Pozycje nie wymienione powyżej.

Aktywa rzeczowe natomiast powinny wyceniać:

  • wartość posiadanych mieszkań i domów – Wyceniane według aktualnej, czyli rynkowej ceny. Ja korzystam z raportu średnich cen nieruchomości publikowanych na portalu domiporta.pl. Zawsze możesz znaleźć swój raport, z którego będziesz pobierał średnią cenę nieruchomości, jednak pamiętaj, aby wykorzystywany raport był wiarygodny i tworzony systematycznie (nie rzadziej niż analiza wartości netto Twojego majątku). Co w przypadku braku możliwości znalezienia odpowiedniego raportu? Skorzystaj z wyszukiwarek nieruchomości, znajdź mieszkania/domy w podobnej lokalizacji, o zbliżonym standardzie, metrażu, liczbie pokoi i uśrednij cenę.
  • działki i grunty – Analogicznie jak w przypadku domów lub mieszkań.
  • środki transportu – Samochody, rowery, a może posiadasz też quad lub motor? Wyceniam je zgodnie z obecną wartością, porównując rocznik, stan pojazdu itp. To, że kiedyś kupiłem je za określoną kwotę, nie oznacza, że przy sprzedaży w dniu dzisiejszym otrzymam tyle samo pieniędzy. Warto wiedzieć, że w przypadku samochodów dostępne są profesjonalne raporty (w Internecie zupełnie darmowo), które określają przybliżoną wartość auta zależnie od roku produkcji, marki, modelu, pojemności silnika itd.
  • wyposażenie mieszkania – Meble, przybory kuchenne… W swoich obliczeniach pominę ten składnik majątku wychodząc z założenia, że lepiej nie doszacować swojej wartości niż wycenić za wysoko. Dodatkowo nie jestem przekonany, czy wyposażenie pasujące do mojego mieszkania spodoba się innym i będzie łatwe do sprzedania, a czas na wycenę tego podpunktu przeznaczę na inne zadania.
  • sprzęt elektryczny/elektrotechniczny – Komputery, urządzenia mobilne, AGD, RTV itd.. Wpisanie przybliżonej, ale realnej wartości uprości wyliczenia. Staram się nie posiadać dużo gadżetów, więc myślę, że pójdzie szybko.
  • biżuteria
  • metale szlachetne – Monety, sztabki…
  • inne – Książki, kolekcje komiksów, płyty muzyczne, gry komputerowe, sprzęt sportowy, narzędzia to wszystko również jest przeliczalne na pieniądze i może być wliczone do własnego majątku.

Zobowiązania, czyli nasze obecne zadłużenie, pożyczki, długi, które prędzej lub później musimy oddać:

  • kredyty hipoteczne – Jedno z podstawowych zobowiązań w budżecie polskiej rodziny. Czy i jak z niego korzystać to temat na osobny wpis. Warto jednak wiedzieć, że aktualną kwotę kapitału pozostałą do spłaty można znaleźć na wyciągu lub w systemie internetowym banku.
  • kredyty konsumpcyjne – Jestem zagorzałym przeciwnikiem konsumpcyjnego stylu życia, szczególnie na kredyt. Nie stać mnie, nie kupuję! Wszystkim, którzy chcą z niego skorzystać, zdecydowanie odradzam. Jednak jeśli już go posiadasz to właśnie w tym miejscu powinieneś wpisać łączną kwotę do spłaty. Może uświadomienie sobie ile pieniędzy jesteśmy dłużni banku, zmotywuje nas do jego szybszej spłaty.
  • pozostałe kredyty – Studenckie, celowe np. na zakup samochodu itd.
  • pożyczki
  • zakupy na raty – Tak, to też jest zobowiązanie!
  • zadłużenie kart kredytowych – Karta kredytowa jest środkiem płatniczym, który źle wykorzystywany może prowadzić do coraz większego zadłużenia. W zobowiązaniach warto wypisać sobie sumę całego zadłużenia na karcie. Brak – Gratuluję! Jednak jest – Może warto coś z tym zrobić?
  • kary/opłaty/podatki
  • inne

Krok II – Spisz, podsumuj i porównaj.

Wszystkie powyższe kategorie spisałem w arkuszu kalkulacyjnym, który można pobrać klikając na: Wartość_Własnego_Majątku. W załączniku znajdują się dwa przykładowe wzory, które nadają się do analizowania zmian własnej wartości majątku netto w czasie. Poniżej poglądowe zdjęcia zestawienia wartości majątku netto z przykładowymi danymi (muszę Cię rozczarować, ale nie są to moje dane).

Do swojej kwartalnej analizy wybrałem wzór 1, aby przy okazji sprawdzania wartości majątku netto mieć podgląd na historyczną strukturę posiadania. Dzięki temu w każdym momencie mogę sprawdzić przykładowo, jaką wartość obligacji posiadałem rok wcześniej i porównać, ile wynosi ona w chwili obecnej. Daje mi to wizualną odpowiedź na pytanie, czy posiadam więcej aktywów, które przynoszą mi dodatkowy dochód (lokaty, obligacje, mieszkania na wynajem itp.), a może moja majętność ogranicza się jedynie do elementów, które wymagają ode mnie comiesięcznych kosztów obsługi (przykładowo środki transportu, które należy regularnie serwisować) .  Jeśli natomiast nie chcesz aż tak dokładnie analizować danych historycznych, spokojnie możesz korzystać z drugiego wzoru.

Spisując aktualne wartości mojego majątku oraz zobowiązań, wyliczyłem jaką wartość majątku teraz posiadam. Obliczona wartość zostało automatycznie zaznaczone na wykresie (we wzorze drugim należy uzupełniać dane historyczne wartości netto). I czy to wszystko? Nie koniecznie, ponieważ obliczenie wartości netto odpowie tylko na pytanie, w jaki sposób finansujemy swój majątek i ile jest wart nasz dorobek życia w chwili obecnej.

Krok III – Regularnie powtarzaj i kontroluj.

Ponieważ wycenę wartości w ostatnim kwartale mam już za sobą, nie pozostaje mi nic innego, jak poczekać na koniec marca 2017. Ustaliłem, że obliczenia będę wykonywał cztery razy w roku, zawsze na koniec kwartału. Pozwoli mi to oceniać zmiany wyników w regularnych odstępach czasu. Porównując je z założonymi celami (wartość majątku netto powinna się zwiększać co kwartał), zawsze będę mógł skorygować ewentualne niezgodności.

Dodatkowo zauważyłem, że graficzna wizualizacja wyników jest bardzo przydatna. Ułatwia śledzenie i porównywanie kolejnych wyników (szczególnie dla wzrokowców). Dodatkowo, dobrym rozwiązaniem może być rodzinne przeglądanie wykresów po zakończeniu każdego kwartału, dzięki czemu każdy członek rodziny będzie miał informację o aktualnej wartości majątku oraz jej zmianie w czasie (bogacenie się lub ubożenie rodziny). A może pójść krok dalej i po podsumowaniu każdego kwartału umieszczać wydrukowany wykres z danymi w miejscu łatwo dostępnym dla wszystkich (lodówka, lustro, przedpokój…)?

To mój sposób, ale z chęcią przeczytam komentarz z informacją, jak Ty będziesz określał i kontrolował swój majątek.

Podziel się wpisem z innymi!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *